نحوه بازکردن ماردون دستگاه تزریق پلاستیک

باز کردن ماردون دستگاه تزریق پلاستیک یکی از کارهایی است که هر تعمیرکار و اپراتور صنعت پلاستیک دیر یا زود با آن روبرو می شود. ماردون یا همان مارپیچ سیلندر تزریق، قلب دستگاه تزریق پلاستیک به حساب می آید و وظیفه ذوب کردن، مخلوط کردن و هدایت مواد پلاستیکی به سمت قالب را بر عهده دارد. با گذشت زمان و بر اثر ساییدگی، خوردگی مواد اولیه یا نیاز به تعویض رنگ و متریال، لازم می شود این قطعه از سیلندر خارج شود. در ادامه این مقاله به صورت کامل و قدم به قدم توضیح می دهیم که باز کردن ماردون دستگاه تزریق پلاستیک چگونه و با چه ابزاری انجام می شود، چه نکات ایمنی باید رعایت شود و رایج ترین اشتباهات این کار کدامند.

ماردون دستگاه تزریق پلاستیک چیست

پیش از ورود به مراحل باز کردن ماردون دستگاه تزریق پلاستیک، بهتر است بدانیم این قطعه دقیقا چه کاری انجام می دهد. ماردون یک میله مارپیچی فولادی است که داخل سیلندر تزریق قرار می گیرد و توسط موتور یا سیستم هیدرولیک به چرخش در می آید. مواد گرانول یا پودری از قیف وارد سیلندر می شوند، در اثر چرخش ماردون و حرارت گرمکن های اطراف سیلندر ماردون ذوب می شوند و سپس به جلو رانده می شوند تا از طریق نازل وارد قالب شوند.

طول، قطر و نسبت L به D ماردون بسته به نوع ماده اولیه، ظرفیت تزریق و کاربرد دستگاه متفاوت است. همین تفاوت باعث می شود روش باز کردن ماردون دستگاه تزریق پلاستیک نیز بسته به مدل و برند دستگاه کمی متفاوت باشد، هرچند اصول کلی کار در همه دستگاه ها یکسان است.

ابزار و تجهیزات لازم برای باز کردن ماردون

چه زمانی باید ماردون دستگاه تزریق پلاستیک را باز کرد

تصمیم برای باز کردن ماردون دستگاه تزریق پلاستیک معمولا بر اساس یکی از دلایل زیر گرفته می شود:

تعویض رنگ یا نوع ماده اولیه که با مواد قبلی واکنش می دهد یا باعث سوختگی و لکه در قطعات می شود، یکی از رایج ترین دلایل است. زمانی که فشار پشت ماردون به طور غیرعادی افت می کند یا کیفیت تزریق کاهش پیدا می کند، احتمال سایش پره های ماردون وجود دارد و باید بررسی و در صورت نیاز باز شود. صداهای غیرعادی از سیلندر، افزایش دمای بیش از حد بدون تنظیم گرمکن ها، و مسدود شدن مسیر مواد به دلیل باقی ماندن پلاستیک سوخته یا اجسام خارجی نیز از دیگر نشانه هایی هستند که لزوم باز کردن ماردون را نشان می دهند.

همچنین در تعمیرات دوره ای و بازرسی فنی، حتی بدون وجود مشکل خاص، برخی کارخانه ها به صورت زمان بندی شده ماردون را باز و بازرسی می کنند تا از سایش پیشرونده جلوگیری شود.

ابزار و تجهیزات لازم برای باز کردن ماردون

برای باز کردن ماردون دستگاه تزریق پلاستیک به مجموعه ای از ابزار مکانیکی نیاز دارید. آچار بکس و آچار رینگی در سایزهای مناسب پیچ های فلنج سیلندر، جرثقیل سقفی یا جرثقیل دستی زنجیری متناسب با وزن ماردون، دستکش نسوز و عینک ایمنی، کاردک فلزی و برس سیمی برای تمیزکاری، دستگاه گرم کن کمکی یا مشعل برای نرم کردن مواد باقی مانده در صورت لزوم، و ظرف فلزی برای جمع آوری مواد مذاب باقی مانده از جمله مهم ترین ابزار مورد نیاز هستند. برای دستگاه های بزرگ تر که وزن ماردون از چند ده کیلوگرم فراتر می رود، استفاده از جرثقیل الزامی است و نباید این کار با نیروی انسانی به تنهایی انجام شود.

نکات ایمنی پیش از شروع کار

باز کردن ماردون دستگاه تزریق پلاستیک با ریسک های جدی همراه است، چون سیلندر و مواد داخل آن در دمای بسیار بالا قرار دارند و پلاستیک مذاب می تواند باعث سوختگی شدید شود. پیش از هرگونه اقدام، دستگاه باید کاملا خاموش شده و کلید اصلی برق در وضعیت قطع قرار بگیرد تا از روشن شدن ناخواسته موتور یا حرکت هیدرولیک جلوگیری شود. فشار هیدرولیک باقی مانده در سیستم باید تخلیه شود تا هیچ حرکت ناگهانی در کالسکه یا واحد تزریق رخ ندهد.

دمای سیلندر باید تا حد امکان پایین آورده شود، اما نه آنقدر که مواد داخل آن کاملا سرد و سفت شوند، چون در آن صورت خارج کردن ماردون بسیار دشوارتر می شود. دمای مناسب برای اکثر مواد معمولی، دمایی است که مواد هنوز خمیری و قابل جدا شدن باشند اما دیگر به صورت مذاب روان جاری نشوند. استفاده از دستکش نسوز، عینک محافظ و لباس کار مناسب در تمام مراحل الزامی است، چون پاشیدن ذرات داغ پلاستیک از رایج ترین حوادث در این نوع تعمیرات محسوب می شود.

مراحل گام به گام باز کردن ماردون دستگاه تزریق پلاستیک

مرحله اول جدا کردن نازل از قالب و عقب کشیدن واحد تزریق است. ابتدا واحد تزریق را از قالب فاصله می دهیم تا فضای کافی برای کار روی سیلندر و نازل به دست آید. در این مرحله باید مطمئن شویم که هیچ فشاری روی سیستم هیدرولیک باقی نمانده است.

مرحله دوم تخلیه مواد باقی مانده در سیلندر است. با چرخاندن ماردون در جهت مناسب یا استفاده از پروانه دستی، مواد باقی مانده در سیلندر را تا حد امکان به بیرون هدایت می کنیم تا حجم موادی که باید هنگام باز کردن جابجا شود کاهش پیدا کند.

مرحله سوم باز کردن سرنازل و اتصالات جلویی سیلندر است. پیچ های نگه دارنده نازل و صفحه جلویی با آچار مناسب باز می شوند. در این قسمت باید دقت شود که ترتیب باز کردن پیچ ها به صورت متقارن و مرحله ای باشد تا از خم شدن یا آسیب دیدن فلنج جلوگیری شود.

مرحله چهارم جدا کردن فلنج انتهایی و اتصال ماردون به گیربکس یا موتور است. در بیشتر دستگاه ها، انتهای ماردون از طریق یک کوپلینگ یا پیچ مخصوص به شفت گیربکس متصل است. این اتصال باید با دقت و بدون وارد کردن ضربه باز شود تا رزوه ها آسیب نبینند.

مرحله پنجم بیرون کشیدن ماردون از داخل سیلندر است. پس از باز شدن تمام اتصالات، ماردون به آرامی و با کمک جرثقیل یا نیروی چند نفره از سمت عقب سیلندر بیرون کشیده می شود. حرکت باید کاملا موازی با محور سیلندر باشد تا خطر گیر کردن یا آسیب به سطح داخلی سیلندر پیش نیاید. اگر ماردون به سختی حرکت می کند و گیر می کند، نباید با ضربه یا فشار بیش از حد آن را بیرون کشید، بلکه بهتر است دمای سیلندر کمی افزایش داده شود تا مواد باقی مانده نرم تر شوند.

مرحله ششم بازرسی و تمیزکاری ماردون و سیلندر است. پس از خارج کردن کامل ماردون، سطح آن و همچنین داخل سیلندر با برس سیمی و کاردک تمیز می شود. در این مرحله می توان میزان سایش، خوردگی یا ترک های احتمالی روی پره های ماردون را بررسی کرد و در صورت نیاز نسبت به تعمیر، سخت کاری مجدد یا تعویض آن تصمیم گرفت.

نکات فنی برای جلوگیری از آسیب هنگام باز کردن ماردون

هنگام باز کردن ماردون دستگاه تزریق پلاستیک باید از وارد کردن ضربه مستقیم به بدنه ماردون یا سیلندر خودداری شود، چون هرگونه تغییر شکل جزئی می تواند دقت تزریق را در آینده کاهش دهد. ثبت ترتیب باز کردن پیچ ها و علامت گذاری قطعات پیش از جداسازی کمک می کند تا در زمان نصب مجدد اشتباهی رخ ندهد. بهتر است در طول کار، دمای سیلندر مرتب کنترل شود تا نه آنقدر داغ باشد که خطر سوختگی وجود داشته باشد و نه آنقدر سرد که مواد به دیواره بچسبند و باز کردن را سخت کنند.

نصب مجدد ماردون پس از تعویض یا تعمیر

پس از پایان بازرسی یا تعویض، ماردون باید با همان دقت باز کردن، به داخل سیلندر بازگردانده شود. سطح ماردون و داخل سیلندر باید کاملا تمیز و عاری از هرگونه ذره خارجی باشد. اتصال انتهایی به گیربکس یا موتور طبق گشتاور توصیه شده سازنده سفت می شود، نه بیشتر و نه کمتر، چون سفت کردن بیش از حد می تواند باعث آسیب به کوپلینگ شود. در نهایت پیچ های نازل و فلنج جلویی به صورت متقارن و با گشتاور یکسان بسته می شوند تا از نشتی مواد در محل اتصال جلوگیری شود. پس از نصب، دستگاه ابتدا با دور آرام و بدون بار روشن می شود تا از حرکت روان ماردون در سیلندر اطمینان حاصل شود.

اشتباهات رایج در باز کردن ماردون دستگاه تزریق پلاستیک

یکی از رایج ترین اشتباهات، تلاش برای باز کردن ماردون در حالی است که سیلندر هنوز کاملا داغ یا کاملا سرد است. حالت اول خطر سوختگی را افزایش می دهد و حالت دوم باعث گیر کردن شدید مواد سفت شده در سیلندر می شود. اشتباه دیگر، استفاده از ابزار نامناسب یا اعمال نیروی جانبی به جای نیروی محوری هنگام بیرون کشیدن ماردون است که می تواند باعث خم شدن ماردون یا خراش داخل سیلندر شود. نادیده گرفتن قطع کامل برق و تخلیه فشار هیدرولیک نیز از خطرناک ترین اشتباهاتی است که می تواند منجر به حوادث جدی شود.

جمع بندی

باز کردن ماردون دستگاه تزریق پلاستیک کاری تخصصی است که نیاز به دانش فنی، ابزار مناسب و رعایت دقیق نکات ایمنی دارد. رعایت ترتیب صحیح مراحل، از خاموش کردن دستگاه و تخلیه فشار گرفته تا تنظیم دمای مناسب سیلندر و استفاده از تجهیزات محافظتی، خطر آسیب به قطعات و اپراتور را به حداقل می رساند. اگر تجربه کافی در این زمینه ندارید یا با دستگاهی صنعتی و پرقدرت سروکار دارید، بهتر است این کار را به تکنسین های مجرب یا نمایندگی رسمی دستگاه بسپارید، چون هزینه تعمیر یک ماردون آسیب دیده معمولا به مراتب بیشتر از هزینه یک سرویس تخصصی است.